ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ-2 ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ನೋಟ್ಸ್‌ | 1st Puc Sociology 2nd Chapter Notes in Kannada

ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ-2 ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ನೋಟ್ಸ್‌, 1st Puc Sociology 2nd Chapter Notes in Kannada Question Answer Mcq Pdf 2022 1st Puc Sociology Chapter 2 Question Answer in Kannada Kseeb Solution For Class 11 Sociology Chapter 2 Notes Basic Concepts in Kannada Notes

ಅಧ್ಯಾಯ-2 ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು

mulabhuta parikalpanegalu sociology notes pdf

1st Puc Sociology Chapter 2 Question Answer in Kannada

I. ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು : ( ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ )

1 ) ‘ ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ‘ ಎಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಹೇಳಿದವರಾರು ?

ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದವರು ‘ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ‘ .

2 ) ‘ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂಬ ಪದದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

‘ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪದದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ತತ್ಸಮಾನ ಪದ ‘ ಸೊಸೈಟಿ ‘ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ . ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ‘ ಸೋಸಿಯಸ್ ‘ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ . ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ ಸೋಸಿಯಸ್ ‘ ಎಂದರೆ ಒಡನಾಡಿತನ , ಗೆಳೆಯ ಎಂದರ್ಥ , ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಡನಾಡಿಗಳ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಸಮಾಜ ‘ ಎನ್ನಬಹುದು .

3 ) ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆ ‘ ಎಂಬುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ?

ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಒಡನಾಡಿತನ , ಸಹಕಾರ , ಪ್ರೀತಿ – ವಿಶ್ವಾಸ , ಅನುಕಂಪ , ತ್ಯಾಗ , ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ‘ .

4 ) ಸಹಕಾರ ಎಂದರೇನು ?

ಸಹಕಾರವೆಂದರೆ ದುಡಿಯುವುದಾಗಿದೆ .

5 ) ಸಮೂದಾಯದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

‘ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವೇ ಸಮುದಾಯ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಗೆ ‘ ಸಮುದಾಯ ‘ ಎನ್ನಬಹುದು .

6 ) ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಎಂದರೇನು ?

‘ ಜನರು ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ ಕೂಡಿ ಭೌತಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ .

7 ) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಕುಟುಂಬ , ಸಂಘ – ಸಂಸ್ಥೆಗಳು , ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ .

8 ) ಸಂಘ ಎಂದರೇನು ?

“ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನರೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೇ ಸಂಘ

9 ) ಸಂಘದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

ರೋಟರಿಕ್ಲಬ್ , ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ , ಶಾಲೆ , ಕಾಲೇಜು ಮುಂತಾದವು ಸಂಘಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

10 ) ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು ?

ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾಗಿದೆ .

11 ) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು , ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ,

12 ) .ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಧರ್ಮ , ವಿವಾಹ , ಕುಟುಂಬ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ .

13 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಶಿಕ್ಷಣ , ಪರೀಕ್ಷೆ , ಕಾನೂನು , ಶಾಸನಗಳು , ಮುಂತಾದವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

14 ) ವಿಕಸಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ .

ಕುಟುಂಬ , ಗ್ರಾಮ ಮುಂತಾದವು ವಿಕಸಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

15 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು .

16 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಒಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಹೊರಸಮೂಹ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರಾರು ?

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಒಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಹೊರಸಮೂಹ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ‘ ವಿಲಿಯಂ ಗ್ರಹಾಮ್ ಸಮ್ನರ್’ರವರು .

17 ) .ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಸಿ.ಹೆಚ್.ಕೂಲೇ’ಯವರು .

18 ) ‘ ಗೆ ಮೈನ್‌ಶಾಪ್ಟ್ ‘ ಮತ್ತು ‘ ಗೆಸೆಲ್ಸ್ ಶಾಪ್ ‘ ಎಂಬ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

‘ ಗೆ ಮೈನ್ ಶಾಪ್ ‘ ಮತ್ತು ‘ ಗೆಸೆಲ್ಸ್ ಶಾಪ್ ‘ ಎಂಬ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ‘ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಟೋನಿಸ್‌ರವರು ‘ .

19 ) ‘ ಗೆಮೈನ್‌ಶಾಪ್‌’ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಕುಟುಂಬ , ನೆರೆಹೊರೆ , ಗ್ರಾಮ ಮುಂತಾದವು ‘ ಗೆಮೈನ್‌ಶಾಫ್ಟ್ ‘ ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

20 ) ‘ ಗೆಸೆಲ್‌ಶಾಪ್‌’ನ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

‘ ಗೆಸೆಲ್‌ಶಾಪ್ಸ್’ನ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ – ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಂತಾದವು .

21 ) ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎ.ಎಲ್‌ವುಡ್ ಎಂಬುವರು .

22 ) ಲಂಬಾಂತರ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಸಮಾಂತರ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ಯಾರು?

ಲಂಬಾಂತರ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಸಮಾಂತರ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು ‘ ಪಿ.ಎ.ಸೊರೊಕಿನ್ .

23 ) ಲಂಬಾಂತರ ಸಮೂಹ’ದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

“ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗ , ‘ ಜಾತಿ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

24 ) .’ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೂಹ ‘ ಮತ್ತು ‘ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಲ್ಲದ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಯಾರು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ?

‘ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೂಹ ‘ ಮತ್ತು ‘ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಲ್ಲದ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಯಾರು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದವರು – ‘ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಗೆಸ್

25 ) ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ – ‘ ಬ್ಯಾಂಕ್ , ಕಾಲೇಜು , ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ , ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

26 ) ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮೂಹ , ಶೋತೃವೃಂದ , ಉದ್ರಿಕ್ತಜನರ ಸಮೂಹ ಮುಂತಾದವು ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ .

27 ) ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ‘ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವರು ಯಾರು ?

‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ‘ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವರು – ` ಈ.ಎ.ರಾಸ್‌ರವರು .

28 ) ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ‘ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತನಾರು ?

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತ ‘ ಈ.ಎ.ರಾಸ್’ರವರು .

29 ) .ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಪೋಲಿಸ್ , ನ್ಯಾಯಾಲಯ , ಶಾಲೆ , ಮುಂತಾದವು .

30 ) .ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ – ‘ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು , ಪದ್ಧತಿಗಳು , ಮತಧರ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ .

31 ) .ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜ ಎಂದರೇನು ?

ಬೇಟೆ , ಮೀನುಗಾರಿಕೆ , ಜೇನು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಗೆಣಸುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪುಟ್ಟ ಸಮಾಜವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜ ಎನ್ನುವರು .

32 ) ಕೃಷಿಕ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಕೃಷಿ ಸಮಾಜವು ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುದು ಕೃಷಿಕ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ .

33 ) ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ .

ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಶುಪಾಲನೆ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮಾಜವನ್ನು ‘ ಪಶುಪಾಲನೆ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜ ‘ ಎನ್ನುವರು .

34 ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ – ಸಮಾಜವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆಯಾಗಿದೆ .

35 ) ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ

18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ‘ ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ ‘ ಎನ್ನುವರು .

36 ) ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ ಎಂದರೇನು ?

ರಷ್ಯಾ ದೇಶದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ‘ ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ .

37 ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ- ‘ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ ‘ .

38 ) ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯರಿ .

ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ , ( ದಕ್ಷಿಣಕೋರಿಯಾ , ಸಿಂಗಪೂರ್ ) ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ದೇಶದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ .

39 ) ಲೋಕರೂಢಿ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

ಲೋಕರೂಢಿ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರೆಂದರೆ – ‘ ಡಬ್ಲೂ.ಜಿ . ಸೆಮ್ಮರ್ ” .

40 ) ಲೋಕಾರೂಢಿ ಎಂದರೇನು ?

ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಆಚಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಲೋಕಾಚಾರ ‘ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ .

41 ) ‘ ಲೋಕಾರೂಢಿಗೆ ‘ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ .

ಜನಸಮ್ಮತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಕ್ರಮವು ಲೋಕಾರೂಢಿಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ .

42 ) ‘ ನೈತಿಕ ನಿಯಮ ‘ ಎಂದರೇನು ?

ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹದ ನಿರಂತರ , ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮೂಹದ ದೈನಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ‘ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ .

43 ) ಕಾನೂನು ಎಂದರೇನು ?

ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಎನ್ನುವರು .

Mulabhuta Parikalpanegalu Sociology Notes Pdf

II . ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು : ( 2-3 ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ )

1) ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದರೇನು ?

ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುವ ಪದ ಅಥವಾ ಪದ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ ‘ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ‘ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ .

2 ) ಸಮಾಜ’ದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಒಡನಾಡಿಗಳ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ‘ ಸಮಾಜ’ವಾಗಿದೆ .

1) ಮೆಕೈವರ ಮತ್ತು ಪೇಜ್‌ರವರು ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲಯೇ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ .

2 ) ಹೆಚ್.ಎಂ. ಜಾನ್ಸ್‌ರವರು – ‘ ಸಮೂಹಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ .

3 ) ಶ್ರಮವಿಭಜನೆ ಎಂದರೇನು ?

ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ದುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ‘ ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆ ‘ ಎನ್ನುವರು .

4) ಹೋಲಿಕೆಯ ತತ್ವ ಎಂದರೇನು ?

ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು , ಕೆಲಸಗಳು , ಗುರಿಗಳು , ಆದರ್ಶಗಳು , ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರು ಕೂಡಿ ಬಾಳುವ ರೀತಿ , ಪ್ರೀತಿ – ವಿಶ್ವಾಸ , ತ್ಯಾಗ , ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯ ತತ್ವವಾಗಿದೆ .

5 ) ಭಿನ್ನತೆಯ ತತ್ವ ಎಂದರೇನು ?

ಸಮಾಜದ ಜನರ ರೂಪ , ಆಸಕ್ತಿ , ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ , ಭಾವನೆಗಳು , ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ , ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ . ಇದನ್ನು ಭಿನ್ನತೆಯ ತತ್ವ ‘ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು . ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ವೈದ್ಯರು , ಇಂಜಿನಿಯರು , ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು , ವಕೀಲರು ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವೃತ್ತಿ ಸಮೂಹಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು .

6 ) ಸಮಾಜವು ಗತಿಶೀಲವಾದುದು ಎಂದು ಏಕೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ?

` ಸಮಾಜವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಿವರ್ತನಶೀಲವಾದದು , ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜವು ಧೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಾರದು . ಹಳೆಯ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ , ಹೊಸ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವವು , ಬದಲಾವಣೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಥವಾ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ . ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಜವು ಗತಿಶೀಲವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ .

7 ) ಸಮಾಜದ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಸಮಾಜ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

1 ) ಸಮಾಜವು ಸಮೂಹಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ .

2 ) ಸಮಾಜವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆಯಾಗಿದೆ .

8 ) ಸಮುದಾಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ .

  • ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮುದಾಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ .
  • ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಗೆ ಸಮುದಾಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ .
  • ನಾವು ನಮ್ಮವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನ ಸಮೂಹವನ್ನು ‘ ಸಮುದಾಯ ‘ ಎನ್ನುವರು .

9 ) ಸಮುದಾಯದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಸಮುದಾಯದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳೆಂದರೆ –

1 ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನೀಯತೆ

2) ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ

10 ) ಸಮುದಾಯಕ ಭಾವನೆ ಎಂದರೇನು ?

ಸಮುದಾಯದ ಬಗೆಗಿನ – ನಾವು ನಮ್ಮವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಾಮುದಾಯಕ ಭಾವನೆ ‘ ಎನ್ನುವರು .

11 ) ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡು ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ , ಒಂದು ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು , ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ .

12 ) ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯ ಎಂದರೇನು ?

ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ , ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು .

13 ) ನಗರ ಸಮುದಾಯ ಎಂದರೇನು ?

‘ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡರಿದ್ದು , ಕೃಷಿಯೇತರ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿರುವ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಗಳ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಗರ ಸಮುದಾಯ ‘ ಎನ್ನುವರು .

14 ) ಸಂಘದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ತಿಳಿಸಿ .

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೇ ಸಂಘ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಡಿ.ಎಸ್.ಬೋಗಾರ್ಡ್‌ಸ್‌ರವರು .

ಮೆಕೈವರ್ ಮತ್ತು ಪೇಜ್‌ರವರು “ ಯಾವುದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಅಂತಹ ಸರಣಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಲುವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ಜನ ಸಮೂಹವೇ ಸಂಘ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ . ‘

15 ) ಸಂಘದ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಸಂಘದ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ – 1 )ಸಂಘ ಒಂದು ಮಾನವ ಸಮೂಹ 2 ) ಸಹಕಾರದ ಮನೋಭಾವ

16) ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ತಿಳಿಸಿ .

ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವರು .

‘ ಕಿಂಗ್ನಲೇ ಡೇವಿಸ್’ರವರ ಪ್ರಕಾರ ‘ ಕಾರ್ಯವೊಂದರ ಸುತ್ತ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾದ ಲೋಕಾಚಾರ , ನೈತಿಕ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮುಚ್ಚಯವೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ .

ಮೆಕೈವರ್ ಮತ್ತು ಪೇಜ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ -‘ಸಮೂಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವರು .

17 ) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ – 1 ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತರೂಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . 2 ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .

18 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಅನೋನ್ಯವಾದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ‘ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹ’ಗಳು ಎನ್ನುವರು . ಉದಾ : ಕುಟುಂಬ , ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ , ನೆರೆಹೊರೆ , ಇತ್ಯಾದಿ .

19 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು . ಉದಾ : ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ .

20 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ?

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಏಕಮತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ .

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಗತಿಶೀಲವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ .

21 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ತಿಳಿಸಿ ?

1 ) ಮಾರ್ಷಲ್ ಜೋನ್ಸ್ ‘ ರವರು – ‘ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತಃಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು .

2 ) ಮೈಕೈವರ್‌ ಮತ್ತು ಪೇಜ್ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ .

3 ) ಅಗಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ನಿಮ್‌ಕಾಫ್ – ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಾದಾಗ ಅದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ .

22 ) ಒಳ – ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಯೋ ಆ ಸಮೂಹವು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತನ ಒಳಸಮೂಹ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಉದಾ : ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹ , ಜಾತಿ ಸಮೂಹ , ಇತ್ಯಾದಿ .

23 ) ಹೊರ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಯಾವ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸೇರಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುವನೋ ಅದು ಅವನ ಹೊರ ಸಮೂಹ ಎನಿಸುತ್ತದೆ . ಒಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಸಮೂಹವೇ ಹೊರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ . ಉದಾ : ಒಂದು ಜಾತಿಯವರು ಒಳಸಮೂಹ , ಇತರ ಜಾತಿಯವರು ಹೊರ ಸಮೂಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಧರ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ .

24 ) ‘ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಮೂಹ ‘ ಎಂದರೇನು ?

ಯಾವ ಸಮೂಹಗಳ ಸದಸ್ಯನಾಗುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದೋ ಅಂತಹ ಸಮೂಹಗಳು ‘ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಉದಾ : ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು , ಮಿತ್ರರಬಳಗ , ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದವು .

25 ) ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಪಾತ್ರ – ಅಂತಸ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇರುವ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಗಳು ‘ ಎನ್ನುವರು . ಉದಾ : ಕಾಲೇಜು , ಬ್ಯಾಂಕ್ , ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇತ್ಯಾದಿ .

26 ) ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರದ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಸಂರಚನೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ‘ ಅಸಂಘಟಿತ – ಸಮೂಹ’ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು . ಉದಾ : ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮೂಹ , ಉದ್ರಿಕ್ತ ಜನರ ಗುಂಪು ,

27 ) ವಂಶವಾಹಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾದ ಜೈವಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವುಗಳಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ . ಇಂತಹ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ವಂಶವಾಹಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವರು . ಉದಾ : ಕುಟುಂಬ , ಕುಲ , ಜಾತಿ , ಇತ್ಯಾದಿ .

28 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂದರೇನು ?

ಸಮಾಜವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಮೂಹ ಸಮ್ಮತ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳಿಗೊಳಪಡಿಸುವ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ‘ ಎನ್ನಬಹುದು .

29 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ – 1 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುವರ್ತತೆಯನ್ನು ತರುವುದು . 2 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಐಕಮತ್ಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದು .

30 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ .

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದರೆ

1 ) ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ : ಕಾನೂನು , ಶಾಲೆ , ಪೋಲಿಸ್ , ಇತ್ಯಾದಿ

2 ) ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ : ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ , ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ .

31 ) ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂದರೇನು ?

ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹಾಗೂ ನಿಗಧಿತ ಕ್ರಮವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎನ್ನುವರು .

32 ) ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂದರೇನು ?

ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಉದ್ದೇಶ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಲ್ಲದೆ ಆದರೆ ತಮ್ಮಿಂದ ತಾವೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಬಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧನಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನಯು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ‘ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ . ಉದಾ : ಮತಧರ್ಮ , ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ .

33 ) ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ : ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಸಮಾಜವು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು , ಬೇಟೆ , ಮೀನುಗಾರಿಕೆ , ಜೇನು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾನ – ಮಾನ ನಿಗಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ .

34 ) ಕೃಷಿ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಕೃಷಿ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ – ಕೃಷಿ ಸಮಾಜವು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ . ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ . ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಕೃಷಿ ಸಮಾಜದ ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣ , ಕೃಷಿ ಸಮಾಜವು ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು , ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ .

35 ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ .6000 ರಿಂದ ಹತ್ತೊಮಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು . ಇದು ಕೈಗಾರಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ , ಸುಮಾರು 1000 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ . ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು . ಈ ಸಮಾಜವು ವ್ಯವಸಾಯ ಆಧಾರಿತ ಸಮಾಜವಾಗಿತ್ತು . ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಅಸಮಾನತೆಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು . ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜವು ಒಬ್ಬ ರಾಜ ಅಥವಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು .

36 ) ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ,

ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ – 1 ) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 2 ) ಜಪಾನ್

37 ) ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜದ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ .

ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜದ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

1) 1970 ರ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ .

2 ) ಈ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ತಲಾದಾಯ ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ . ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ , ದಕ್ಷಿಣಕೋರಿಯಾ , ಸಿಂಗಪೂರ್‌ , ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿವೆ .

38 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾದ , ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವರು . ಉದಾ : ಕುಟುಂಬ , ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ , ನೆರೆಹೊರೆ ಇತ್ಯಾದಿ .

39 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹ ಎಂದರೇನು ?

ಅನೋನ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು . ಉದಾ : ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಇತ್ಯಾದಿ .

40 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಎರಡು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಎರಡು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ

1 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

2 ) ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

41 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಎರಡು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಎರಡು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ :

1 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

2 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹವು ನಿಶ್ಚಿತ ಗುರಿ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

42 ) ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ .

ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಶಾಲೆ , ಕಾಲೇಜು , ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ , ಬ್ಯಾಂಕ್ , ಮುಂತಾದವು .

43 ) ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ .

ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ –

1 ) ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಮೂಹಗಳು 2 ) ಸಾರ್ವಜನಿಕರು , ಉದ್ರಿಕ್ತ ಜನಸ್ತೋಮ ಇತ್ಯಾದಿ .

44 ) ಲೋಕರೂಢಿಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ,

ಲೋಕರೂಢಿಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ – 1) ಲೋಕರೂಢಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾದವುಗಳು . 2 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ .

45 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

1 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿದ್ದಂತೆ

2 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾದವುಗಳು

46 ) ಕಾನೂನಿನ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ :

ಕಾನೂನಿನ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ 1 ) ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲುಗಳಂತೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ . 2 ) ಕಾನೂನುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ , ನಿಖರತೆ ಹಾಗೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹಯುಕ್ತತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

Iv ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು : ( 10 – 15 ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿ )

1st Puc Sociology 2nd Chapter Notes in Kannada

1) ಸಮಾಜ ಎಂದರೇನು ? ವಿವರಿಸಿ .

ಒಡನಾಡಿಗಳ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ‘ ಸಮಾಜ ‘ ಎನ್ನುವರು . ‘ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪದವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . ‘ ಸೊಸೈಟಿ ‘ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ‘ ಸೋಸಿಯಸ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ . ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ‘ ಸೋಸೆಯಸ್ ‘ ಎಂದರೆ ಒಡನಾಡಿತನ , ಗೆಳೆತನ ಎಂದರ್ಥ .

ಕೆಲವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ‘ ಸಮಾಜ’ದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ .

1 ) ಮೈಕೈವರ ಮತ್ತು ಪೇಜ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ – ‘ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆಯೇ ಸಮಾಜ ‘ .

2 ) ಜಿ.ಡಿ.ಎಂ.ಕೋಲ್ ‘ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ಸುಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ , ಸಂಘಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ .

3 ) ಪ್ರೋ ಎಫ್.ಎಚ್.ಗಿಡ್ಡಿಂಗ್’ರವರು – ‘ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇರಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ , ಸಂಘಟನೆ , ಔಪಚಾರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಮೊತ್ತವೇ ಸಮಾಜ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ .

2 ) ಸಮಾಜದ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಮಾಜದ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ :

1 ) ಸಮಾಜವು ಸಮೂಹಗಳ ಸಮೂಹ : ಹಲವು ಜನರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಸಮೂಹವಾಗುವುದು . ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಮೂಹಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಸಮಾಜವಾಗುವುದು . ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜವು ಕುಟುಂಬ , ನೆರೆಹೊರೆ , ಗ್ರಾಮ , ನಗರ , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ , ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು . ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹೆಚ್.ಎಂ.ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು – ‘ ಸಮೂಹಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಸಮಾಜ ‘ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

2 ) ಸಮಾಜವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆ : ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧವೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ನಡುವಿನ ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಬಂಧ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ . ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ . ಉದಾ : ಗುರುಶಿಷ್ಯರು , ರೋಗಿಗಳು ವೈದ್ಯರು , ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಬಂಧ ಕಾಣುವೆವು . – ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವನು . ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಲೆಯೇ ಸಮಾಜ ‘ ,

3 ) ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು : ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು , ಇವು ಸಮಾಜದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿದ್ದಂತೆ ‘ , ಸಮಾಜದ ಜನರ ರೂಪ , ಆಸಕ್ತಿ , ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ , ಭಾವನೆಗಳು , ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ , ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ . ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರು , ಕಾರ್ಮಿಕರು , ಸೈನಿಕರು , ಶಿಕ್ಷಕರು , ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು , ವಕೀಲರು , ವೈದ್ಯರು ಇಂಜಿನಿಯರರು ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವೃತ್ತಿ ಸಮೂಹಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುವು . ಸಮಾಜದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ , ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ .

4 ) ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವಿಭಜನೆ : ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ . ಸಹಕಾರವೆಂದರೆ ಜನರು ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ ಕೂಡಿ ದುಡಿಯುವುದಾಗಿದೆ . ‘ ಶ್ರಮವಿಭಜನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ದುಡಿಯುವುದಾಗಿದೆ . ಆದ್ದರಿಂದ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆ ಎರಡು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ .

5 ) ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ : ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯು ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ . ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ , ಜೀವನದ ವೈವಿದ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು … ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳು , ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ .

3 ) ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ,

ಸಮುದಾಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಬೇಕು . ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಎನ್ನುವರು .

1 ) ಅರ್ಬಿಷ್ಟ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನೀಯತೆ: ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಆವರಿಸಿರುವುದು . ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಥಾನೀಯತೆಯು ಸಮುದಾಯದ ಭೌತಿಕ ನೆಲೆಯು ಜನರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬ , ಮತಧರ್ಮ , ನಂಬಿಕೆ ಆಚಾರ ವಿಚಾರ , ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಗಣನೀಯವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದು , ಸಮುದಾಯದ ಭೌತಿಕ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ , ಖನಿಜಗಳು , ಅರಣ್ಯ , ಜಲ , ಸಸ್ಯ , ಹವಾಮಾನ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಭೌತಿಕಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ .

2 ) ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ : ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ ಎಂದರೆ – ‘ ಸಮುದಾಯದ ಬಗೆಗಿನ ‘ ನಾವು ನಮ್ಮವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ . ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸುಖ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡುವುದು . ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿಗಳು , ಸಮಾನ ಜೀವನ ವಿಧಾನಗಳು ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ .

4 ) ಸಂಘದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಂಘದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

ಸಂಘ ಒಂದು ಮಾನವ ಸಮೂಹ : ಸಂಘವು ಜನರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ . ಜನರ ಹೊರತಾಗಿ ಸಂಘವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ . ಸಂಘವು ಒಂದು ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಸಮೂಹ . ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮೂಹ , ಜನಜಂಗುಳಿ ಮುಂತಾದ ಅಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹಗಳು ಸಂಘವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ .

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಸಕ್ತಿ : ಸಂಘವು ಜನರ ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ . ಉದಾ : ರಾಜಕೀಯ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರು , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೊಂಡರೆ , ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರೀಡಾಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ .

ಸಹಕಾರದ ಮನೋಭಾವ : ಜನರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಸಹಾಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ . ಜನರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಈಡೇರಲಾರದು . ಉದಾ : ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘ ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹ : ಸಂಘಟನೆಯು ಸಂಘಕ್ಕೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ . ಸಂಘಟನೆಯು ಸಂಘವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಂತಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ವಿವಿಧ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು .

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಘವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತನ್ನದೆ ಆದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು . ಸಂಘವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು .

ಸ್ಥಿರತೆ : ಸಂಘವು ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವರೂಪದ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದಾಗಿರಬಹುದು . ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಂಘಗಳು ಬಹಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದವುಗಳು . ಉದಾ : ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಘಗಳು ಸನ್ಮಾನ ಸಮಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ಹೊಂದಬಹುದು .

5 ) ಸಮುದಾಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಮುದಾಯದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ –

ಸ್ಥಿರತೆ ಅಥವಾ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಶ್ವತತೆ : ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ . ಮಾನವನು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೋ ಅಂದಿನಿಂದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ . ಹೀಗಾಗಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದವುಗಳು .

ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ : ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ , ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿವೆ . ಜನರು ಯಾವಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಧೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆದು ಸಮುದಾಯಗಳು ರಚನೆಯಾದವು . ಆದುದರಿಂದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ , ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತದೆ .

ಸಮುದಾಯದ ಗಾತ್ರ: ಸಮುದಾಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ . ಗ್ರಾಮವು ಚಿಕ್ಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿರುವಂತೆ ನಗರವು ಬೃಹತ್ ಸಮುದಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ .

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು .ನಗರ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನಗಳಾದ ಕಾನೂನು , ಶಾಸನ , ಪೋಲಿಸ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಜನರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ .

ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರು : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರು ಹೊಮದಿರುವುದ . ಅದು ಗ್ರಾಮ , ನಗರ , ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯವಾಗಿರಲಿ ‘ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ .

6 ) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಂಸ್ಥೆಯ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾದವು : ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾರ್ವತಿಕ ಸ್ವರೂಪದವು , ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ . ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ವಿವಾಹ , ಕುಟುಂಬ , ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವು ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದು ,

ಪ್ರಾಮಾಣೀಕೃತ ನಿಯಮಗಳು : ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕೃತ ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ . ಉದಾ : ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪತಿ – ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ . ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು : ಧರ್ಮ , ಶಿಕ್ಷಣ , ನೈತಿಕತೆ , ಸರ್ಕಾರ , ಶಾಸನ ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜನರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ : ಅದೇ ರೀತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಜನ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತವಾದವು : ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತಿ ನಿಷ್ಟೆಯ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕ ಬರುವಂತಹ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ . ಉದಾ : ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ , ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡರೂ ಮೂಲಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ .

ಅಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಸವುಳ್ಳವು : ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಶ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ . ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಅವು ಅಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪವಾದವು . ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿವಾಹವನ್ನು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿಡಲಾಗದು . ತತ್ವದರ್ಶಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಬಹುದು .

ಅಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಶಂಪ್ರದಾಯಗಳು : ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬಹುದು . ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ . ಇಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ . ಉದಾ : ಧಾರ್ಮಿ ಗ್ರಂಥಗಳು , ಸರ್ಕಾರಿ ಆಜ್ಞೆಗಳು

ಸಾಂಕೇತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭೌತಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ಉದಾ : ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ , ರಾಷ್ಟ್ರಮುದ್ರೆ , ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮುಂತಾದವು .

7 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

ಅಂತಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕಲನ : ಸಮೂಹವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಜನರಿಲ್ಲದೆ ಸಮೂಹವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ . ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತಃಕ್ರಿಯೆಯು ಸಮೂಹಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಿದ್ದಂತೆ . ನಾಲ್ಕಾರು ಮಂದಿ ಜನರನ್ನು ಒಂದು ಸಮೂಹ ‘ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ . ಆದರೆ ಅವರ ಮಾತುಕತೆ , ತಿಕ್ಕಾಟ ಮುಂತಾದವು ಅಂತಃ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಮೂಹ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು .

ಸಾಮೂಹದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಐಕ್ಯಮತ್ಯ : ಸಮೂಹ ಸದಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ . ಸಮೂಹದ ಏಕತೆ ಹಾಗೂ ಐಕಮತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತಃಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪ , ಗುಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ . ಕುಟುಂಬ , ಮಿತ್ರರ ಬಳಗ , ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಐಕ್ಯಮಶ್ಯರಿಂದ ಹಾಗೂ ಏಕತೆಯಿಂದ ಇರುವರು .

ಸಮೂಹದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳು : ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯು ಸಮೂಹದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವುದು . ಜನರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮೂಹಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು , ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಮುಂತಾದವು ಜನರ ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ .

ನಮೂನೆಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ : ಸಮೂಹವೆಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಸಮೂಹವೆಂಬುದು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾಸ್ತವತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

ಸಮೂಹ ನಿಯಮಗಳು : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮೂಹವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿ ನಿಯಾಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದ್ದರಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನಿಯಮಗಳು ರೂಢಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಲೋಕಾರೂಢಿ , ಸಂವಿಧಾನ , ಕಾನೂನು ಶಾಸನ ಮುಂತಾದ ಯಾವುದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿರಬಹುದು . ಇವು ಲಿಖಿತ ಅಥವಾ ಅಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು .

ಸಮೂಹದ ಗಾತ್ರ : ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮೂಹವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ಸಮೂಹಗಳ ಗಾತ್ರವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ . ಕುಟುಂಬದಂತಹ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಗಾತ್ರವು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ . ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ .

ಸಮೂಹಗಳು ಗತಿಶೀಲವಾದವು : ಸಮೂಹಗಳು ಜಡ ಸ್ವರೂಪವಾದವುಗಳಲ್ಲ . ಆದರೆ ಗತಿಶೀಲ , ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳವು , ಮಂದಗತಿ ಅಥವಾ ಶೀಘ್ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿತ್ತಿರುತ್ತವೆ , ಗತಿಶೀಲತೆ ಸಮೂಹದ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿದೆ .

8 ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ . ‘ ಸಮೂಹ ‘ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ . ಮಾನವನು ಸಂಘ ಜೀವಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರತು ತನ್ನ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ . ತನ್ನ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವನು ಕುಟುಂಬ ನೆರೆಹೊರೆ , ಕಾರ್ಖಾನೆ , ಕಾರ್ಯಾಲಯ , ಮಿತ್ರರ ಬಳಗ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ . ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನವೆಂದರೆ ಮಾನವನ ಸಮೂಹ ಜೀವನದ ಅರ್ಥಾತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೇ ಆಗಿದ್ದು ಅರ್ಥಾತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೇ ಆಗಿದೆ . ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೃದಯವಿದ್ದಂತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ . ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ವೈಜ್ಞನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ .

ಸಮೂಹಗಳು ತನ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಅಸಂಖ್ಯಾ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ .

  • ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಐಕಮತ್ಯ .
  • ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಯುತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುದು .
  • ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಗತಿಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಶಾಶ್ವತೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ .

9 ) ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಸಮಾಜವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು . ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವಸಮಾಜವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ .

1 ) ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸಮಾಜ

2 ) ಕೃಷಿ ಸಮಾಜ

3 ) ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯ ಸಮಾಜ

4 ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜ ಅಥವಾ ನಾಗರೀಕತೆ

1 ) ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸಮಾಜ : ಈ ಸಮಾಜವು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು ಬೇಟೆ , ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದುದು , ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾನ – ಮಾನ ನಿಗಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ .

2 ) ಕೃಷಿ ಸಮಾಜ : ಈ ಸಮಾಜವು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ . ಗ್ರಾಮ ವಾಸಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ , ಇಲ್ಲಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ನಗಣ್ಯ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಕೃಷಿ ಸಮಾಜದ ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣ . ಕೃಷಿ ಸಮಾಜವು ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ .

3 ) ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯ ಸಮಾಜ :ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರರಿಂದ ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ . ಪಶುಪಾಲನೆಯು ಈ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಈ ಸಮಾಜವು ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ . ಇಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ .

4 ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕತೆ : ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000 ರಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆವಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಜ , ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರು 1000 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ , ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು . ಈ ಸಮಾಜವು ವ್ಯವಸಾಯ ಆಧಾರಿತ ಸಮಾಜವಾಗಿತ್ತು . ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಅಸಮಾನತೆಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು . ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜವು ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು .

10 ) ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಅವುಗಳೆಂದರೆ

1 ) ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ

2 ) ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ

3 ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಶೀಲ ಸಮಾಜ

4 ) ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜ

1 ) ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜ

ಈ ವರ್ಗವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ . ಈ ಸಮಾಜವು ಕೈಗಾರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ . ಬಹುತೇಕ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ನಗರ ವಾಸಿಗಳಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ . ಕೆಲವೇ ಜನ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ , ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ . ಒಂದು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ , ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ .

2 ) ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜಗಳು :

ರಷ್ಯಾ ‘ ದೇಶದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ . ಇವುಗಳೂ ಕೂಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಸೀಮಿತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ ಬಹುತೇಕರು ಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು . 1990 ರ ಸೋವಿಯತ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು . ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಗಳು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಗಳ ರೀತಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ .

3 ) ಪ್ರಗತಿ ಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು : ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ . ಬಹುತೇಕ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ . ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಸಮಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ . ಭಾರತ , ಚೀನ , ದಕ್ಷಿಣ , ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು , ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ .

4 ) ನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜಗಳು 1970 ರ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ . ಈ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ತಲಾದಾಯ ಪ್ರಥಮ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಾಜಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ . ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ , ದಕ್ಷಿಣಾ ಕೊರಿಯಾ , ಸಿಂಗಾಪುರ , ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿವೆ .

11 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ :

1 ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ : ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾ – ಮುಖಿಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು . ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಪರತೆ , ಅನ್ನೋನ್ಯತೆ , ಸಾಹಚರ್ಯ , ಸಹಕಾರ ಇವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ . ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಚಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ .

2 ) ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರ : ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅನೋನ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ .

3 ) ಸಮೂಹದ ಶಾಶ್ವತತೆ : ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಬದ್ರವೂ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವರೂಪವೂ ಆಗಿವೆ . ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ … ಸ್ನೇಹಪರತೆ , ನಿಕಟತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಸಮೂಹಗಳ ಶಾಶ್ವತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬರುವುದು .

4 ) ಸಮಾನ ಹಿನ್ನಲೆ : ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾನ ರೂಪದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ , ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ . ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯೂ ಕೂಡ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ .

5 ) ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾಗಿತ್ವ : ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದು , ದುಡಿಯುವರು , ಸಮೂಹದ ಪ್ರಗತಿಯತ್ತ , ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವಿರುತ್ತದೆ . ಸಮೂಹದ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ , ಸುಖ ಸಂತೋಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಸ್ಯರದು ಸಮಭಾಗಿತ್ವ ವಿರುವುದು , ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶದ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಕೂಡಿ ಬರೆಯುವರು .

12 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ –

1 ) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ : ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ , ಅವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ಕರಾರಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಾಂಗೀಯವಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು . ಈ ಸಮೂಹಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ .

2 ) ಸಮೂಹದ ಗಾತ್ರ : ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ . ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ , ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ . ಉದಾ : ರೆಡೆಕ್ರಾಸ್ , ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ , ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಇರುತ್ತಾರೆ .

3 ) ಭೌತಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಅಭಾವ : ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ವಿಶಾಲ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ . ಅಂದರೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ . ಸದಸ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ .

4 ) ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸ್ವರೂಪ : ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ನಮಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ . ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸ್ವರೂಪ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಬಿಡಲು ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ . ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ಐಚ್ಛಿಕ್ಕವಾದುದಾಗಿದೆ .

5 ) ನಿಶ್ಚಿತ ಗುರಿ ಅಥವಾ ಆಸಕ್ತಿ : ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿರುವುದೇ ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಅಥವಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಉದಾ : ರಾಜಕೀಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು , ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು , ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷಾಸಕ್ತಿ ಸಮೂಹಗಳು ‘ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ .

6 ) ಸಮೂಹದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸ್ವರೂಪ : ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನಗಳು ವಿಫಲವಾಗಬಹುದು . ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕಾನೂನು , ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

13 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ :

ಲೋಕಾರೂಢಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ :

1 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾದವುಗಳು: ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಮಾನವನ ಸಮೂಹ ಜೀವನದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ . ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯ . ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಲೋಕಾರೂಡಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಟಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ .

2 ) ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ : ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಅನವಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾಧನಗಳು , ಇವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಕೋರ್ಟುಗಳು , ಪೋಲಿಸರು ಇರುವುದಿಲ್ಲ . ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ . ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ .

3 ) ಯೋಜನಾರಹಿತ ಉಗಮ : ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಯ ಫಲಶೃತಿಗಳಲ್ಲ . ‘ ಸಮ್ಮರನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಇದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ .

4 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ : ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ . ಉದಾ : ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ತಲೆಕೂದಲನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದಾದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಶೃಂಗರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು . ಭಾರತೀಯರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುವರು . ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಊಟಕ್ಕೆ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಊಟ ಮಾಡುವರು .

5 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾವಾದವುಗಳು : ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ . ಆದಿವಾಸಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ .

6 ) ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಪರಿವರ್ತನಾ ಶೀಲವಾದವುಗಳು : ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳು ಜಡಸ್ವರೂಪವಾದವುಗಳಲ್ಲ . ಅವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ . ಕಾಲಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲೋಕಾಚಾರಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿವೆ . ಹೊಸ ಲೋಕಾಚಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ . ಕೆಲವು ಲೋಕಾಚಾರಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ .

14 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ

1 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿದ್ದಂತೆ : ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಸಮೂಹ ಜೀವನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ . ಅವು ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತವೆ . ಲೋಕಾರೂಢಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟುತ್ತವೆ .

2 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶತ್ವವಾದವುಗಳು : ಮಾನವ ಸಮೂಹ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಬಹುತೇಕ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವರೂಪವಾದವು ಎನ್ನಬಹುದು . ಸತ್ಯ , ನ್ಯಾಯ , ಅಹಿಂಸೆ , ತ್ಯಾಗ , ಸಹಾಯ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾದವುಗಳು . ಕೆಲವು ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರಗತಿಗೆ ತಡೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದು ಇದೆ . ಉದಾ : ಗುಲಾಮಗಿರಿ , ಸತಿಪದ್ಧತಿ , ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ , ಮುಂತಾದವು .

3 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಸಮೂಹದಿಂದ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆ : ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಜಗಳ ಕಾಣಬರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರೆನಾದ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲ . ಉದಾ : ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶು ಹತ್ಯಾ ಎಸ್ಕಿಮೋ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತೀರ ಸಹಜವಾದುದರೆ , ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಮ್ಯ ಅಪರಾದವೆನಿಸುತ್ತದೆ .

4 ) ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಧರ್ಮದ ಬೆಂಬಲವಿರುವುದು : ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮತಧರ್ಮದ ಸಮ್ಮತಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುವು . ಉದಾ : ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮ , ಬೌದ್ಧರ ಅಷ್ಟಾಂಗಮಾರ್ಗ , ಮುಂತಾದವು.

15 ) ಕಾನೂನಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ .

ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ –

ಕಾನೂನನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು . ಕಾನೂನುಗಳು ಮಾನವನ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಾಗಿದ್ದು , ರಾಜ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ .

ಕಾನೂನುಗಳು ಮಾನವನ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ನಿಯಮಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಃ ಇದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಬರುವ ಸ್ವರೂಪವಾದವುಗಳಲ್ಲ .

ಕಾನೂನುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ , ನಿಶ್ಚಿಕತೆ , ನಿಸ್ಸಂದೇಹಯುಕ್ತತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ .

ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಕಡ್ಡಾಯ

ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲುಗಳಂತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ .

FAQ

1 ) ‘ ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ‘ ಎಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಹೇಳಿದವರಾರು ?

ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದವರು ‘ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ‘ .

2 ) ಸಹಕಾರ ಎಂದರೇನು ?

ಸಹಕಾರವೆಂದರೆ ದುಡಿಯುವುದಾಗಿದೆ .

ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು :

First Puc Political Science Notes

First PUC History Notes 2022

ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಕನ್ನಡ ನೋಟ್ಸ್

ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ Pdf

First PUC All Textbooks Pdf 2022

All Subjects Notes

All Notes App

Leave a Reply

Your email address will not be published.

close

Ad Blocker Detected!

Ad Blocker Detected! Please disable the adblock for free use

Refresh